Ziektebeeld: Scheefhals
Scheefhals is een aandoening waarbij het hoofd en de hals niet in een rechte
lijn op de romp staan. Meestal neigt het hoofd naar één schouder,
terwijl de kin naar de andere schouder draait. Er kunnen ook andere houdingen
voorkomen. Scheefhals heet in het Latijn torticollis: torti betekent gedraaid
en collis betekent nek.
Bij een kind met scheefhals is het niet mogelijk om het hoofd zo te draaien,
dat het weer recht op de romp komt te staan. Als dit wel mogelijk is, is geen
sprake van scheefhals maar van een voorkeurshouding.
De meest voorkomende vorm van scheefhals bij kinderen is aangeboren en wordt
veroorzaakt door een afwijking in één van de halsspieren. De
aangeboren vorm van scheefhals komt bij één op de 100 kinderen
voor. De aandoening wordt zichtbaar in de eerste twee levensmaanden. Bij drie
op de vier kinderen met scheefhals is het hoofd naar de rechterzijde gekanteld.
Symptomen
• bij scheefhals zijn het hoofdje en de nek zijwaarts gebogen in de
richting van een schouder. Tegelijkertijd is het hoofdje ook gedraaid, waarbij
de kin naar de andere schouder wijst. (fig. 2)
• een van de spieren in de hals voelt verhard en strak gespannen aan.
In de eerste weken na de geboorte is het vaak mogelijk om een verdikking in
deze spier te voelen.
• aan de aangedane zijde kan de schouder hoger staan dan aan de niet
aangedane zijde
• als de scheefhals al langer bestaat, is vaak een afplatting van één
kant van het hoofdje waar te nemen.
• er is een bewegingbeperking in de nek
• hoofdpijn
• nekpijn
Oorzaken
Scheefhals ontstaat doordat één van de halsspieren (de sternocleidomastoideus)
korter is dan de anderen. Deze te korte spier verhindert dat het hoofd goed
naar een kant gedraaid en gekanteld kan worden. Lange tijd is gedacht dat
een bloeding in deze spier als gevolg van beschadiging tijdens een moeizame
bevalling, de oorzaak van de verkorting van de spier zou zijn. Scheefhals
komt echter ook voor bij kinderen die geboren zijn na een keizersnede. Nu
denkt men dat de aandoening al voor de geboorte in de baarmoeder ontstaat.
Mogelijk door een zwelling in de spier of door problemen in de bloedvoorziening
van de spier. Een andere oorzaak zou een afwijkende houding van het kind in
de baarmoeder kunnen zijn, maar dat is misschien juist een gevolg van de scheefhals.
Zo kan een moeizame bevalling het gevolg zijn van de afwijkende stand van
het hoofd, in plaats van het omgekeerde, zoals vaak wordt gedacht.
Andere oorzaken voor scheefhals zijn afwijkingen in de wervels van de nek, waardoor een scheefstand van de nek ontstaat. Het kan gaan om wervels die maar voor de helft ontwikkeld zijn (hemivertebrae) of een verschuiving van de eerste ten opzichte van de twee halswervel (atlanto-axiale subluxatie).
Een onschuldige oorzaak die vooral bij wat oudere kinderen voorkomt, is een verstijving van de spieren in de nek als gevolg van kou vatten of een verkeerde beweging. De scheefstand van de nek die hierdoor ontstaat, gaat binnen twee tot drie dagen vanzelf weer over.
Bij tieners en bij volwassenen kan ook de aandoening ideopatische spasmodische torticollis voorkomen. Bij deze aandoening is er een probleem in de regulatie van de spierspanning, waardoor af en toe een scheefhals ontstaat. Deze aandoening kan tijdelijk verdwijnen en vervolgens weer terugkomen. Dit komt vooral voor bij mensen tussen de 30 en 60 jaar.
Wat kunt u er zelf aan doen als bij uw kind deze aandoening is ontstaan?
Het is heel belangrijk dat de verkorte spier in de hals meerdere malen per
dag, meestal vier tot zes keer, voorzichtig wordt opgerekt. Oudere kinderen
hebben hierbij zelf een belangrijke taak. De fysiotherapeut zal bij het kind
de oefeningen uitleggen en voordoen, waarna het kind deze zelf kan uitvoeren.
Het is heel belangrijk dat het kind dit oefenen consequent doet. Op deze manier
kan een operatie vaak worden voorkomen. Hieronder staan een aantal oefeningen
beschreven die er met een baby gedaan kunnen worden. Doe deze oefeningen alleen
in overleg met de kinderarts of de fysiotherapeut.
Oefeningen om de schuine halsspier geleidelijk langer te maken
Ga met de rug tegen een stevige achtergrond zitten en trek uw knieën
een stukje op. Leg uw kindje nu op uw bovenbenen, zodat zijn of haar billetjes
tegen uw buik liggen en de beentjes langs uw buik en borst omhoog liggen.
Het hoofdje van uw kind ligt ter hoogte van uw knieën.
De oefeningen die hieronder staan, zijn bedoeld om de rechter schuine halsspier
te kunnen oprekken.
• Wanneer uw kindje juist aan de linkerkant een verkorte schuine halsspier
heeft, moet u overal wat rechts staat links lezen en overal waar links staat
rechts lezen.
• Leg uw linkerhand op de rechterschouder van uw kindje en druk de schouder
een stukje omlaag. Leg vervolgens uw rechterhand op het voorhoofd van uw kind.
Buig het hoofdje nu voorzichtig richting de linkerschouder tot u door weerstand
niet verder kunt. Hou deze positie tien seconden vol en laat het hoofdje dan
voorzichtig los. Herhaal deze oefeningen vervolgens nog veertien keer. Doe
vier tot zes keer per dag zo'n oefenserie.
• Leg uw linkerhand op de linkerkant van het gezichtje van uw kind.
Zorg dat uw arm voor de linkerschouder langs komt, zodat u er voorkunt zorgen
dat deze schouder niet beweegt. Pak nu met uw rechterhand de kin van uw kind
vast en probeer de kin voorzichtig naar de rechterkant te draaien totdat u
veel weerstand voelt. Houdt deze positie ook tien seconden vol. Laat uw kind
daarna voorzichtig los. Herhaal deze oefening vervolgens ook veertien keer
en doe dit vier tot zes keer per dag.
• Daarnaast is het belangrijk dat u uw kind stimuleert om de wereld
te ontdekken, aan de kant waar hij niet heen kijkt. Dit kunt u doen door op
onderstaande punten te letten.
Aandachtspunten bij het slapen
Leg uw kind de eerste twee weken na de geboorte in zijligging te slapen, afwisselend
op de rechter en op de linker zijde. Als het uw kind telkens met het hoofdje
op dezelfde kant slaapt, draait u het hoofdje om zodra hij goed slaapt. Als
uw kind het hoofdje gelijk weer terugdraait, probeert u het na vijf minuten
nog eens. Draai het bedje van uw kind regelmatig om, zodat het licht ook eens
van de andere kant komt. Als u het bedje niet om kunt draaien, kunt u ook
het bedje andersom opmaken. Zet het favoriete speeltje of knuffeltje van uw
kind aan de niet-voorkeurszijde.
Aandachtspunten bij het verzorgen
Probeer het aankleedkussen recht voor u te leggen, zodat uw kind u recht aan
kan kijken. Uw kind ligt dan met zijn hoofdje tegen de achterkant van de commode
aan en met de voetjes bij uw buik. Als dit niet lukt, legt u uw kind afwisselend
met zijn hoofdje naar de rechter- en linkerkant van de commode. Leg uw kind
bij het voeden afwisselend op de rechter- en de linkerarm. Bij borstvoeding
gebeurt dit al automatisch. Leg uw kindje, als u er bij bent, op zijn buikje:
zo kan het zijn hoofdje alle kanten op draaien.
Aandachtspunten bij de houding
Als u uw kindje tegen u aanhoudt, zorg dan dat het hoofdje naar de niet- voorkeurszijde
is gedraaid. Als u uw kindje in een draagdoek draagt, draai dan ook het hoofdje
afwisselend naar links en naar rechts. Speel met uw kindje terwijl het op
uw benen ligt, dit stimuleert ook het rechtuit kijken. Laat uw kindje zo op
schoot zitten dat uw stem vanaf de niet-voorkeurszijde komt. Hang in de box
de speeltjes aan de niet-voorkeurszijde.
Behandeling
Bij onvoldoende resultaat na een jaar heeft fysiotherapie geen zin meer en
wordt er gekozen voor een operatie, waarbij de spier achter het oor en boven
het sleutelbeen gekliefd wordt.
Bij ernstige scheefhals kan, wanneer het leven daardoor ondraaglijk wordt
en andere therapieën te weinig effect hebben, chirurgische therapie uitkomst
bieden. Een operatie is een ingrijpende en meestal onomkeerbare/definitieve
behandeling.
Twee voorbeelden van operaties:
• Förster Dandy-operatie. Aan beide kanten van de hals worden de
zenuwwortels doorgesneden, samen met een zenuw en de aangedane spier aan de
zijkant van de hals. Hiervoor moet een nekwervel worden weggenomen, waardoor
de stabiliteit van hoofd en hals te lijden heeft.
• Operatie volgens Bertrand. Bij deze operatie worden alleen die vertakkingen
van de zenuw doorgesneden van die spieren die de verhoogde spierspanning veroorzaken.
Het succes van deze operatie is zeer wisselend. Het kan een goed eindresultaat
geven.
Soms zijn meerdere operaties nodig. Bovendien is intensieve oefentherapie
van belang voor een goed resultaat.
Verder kan er gekozen worden voor botox injecties. Botox kan er voor zorgen
dat de spieren in de nek zich kunnen ontspannen. Alleen heeft botox een tijdelijk
effect dus zijn herhalingen om de drie maanden verreist.
Behandeling van de fysiotherapeut
De behandeling bij scheefhals bij jonge kinderen bestaat uit rekkingoefeningen
van de verkorte nekspieren. Verder bestaat de behandeling ook uit massage
en warmte pakkingen om de pijn in de nek te verlichten.
Nieuws
NAAST RADIALE NU OOK FOCUSED WAVE THERAPY: DE PIEZOWAVE!!!
PiezoWave De PiezoWave is een door Richard Wolf gecombineerd orthopedische ESWT systeem met de applicatie TPST. Sinds het ...
In oktober 2011 is onze praktijk uitgekozen door het Rijnstate Ziekenhuis, afdeling Orthopedie, specialisatie schouder, om onderdeel ...
In het Golf Experience Center werken wij samen met Club 15: personal en fitnesstraining met persoonlijke begeleiding ...
